Ijzergallusinkt

Eén van mijn specialisaties is de behandeling van ijzergallusinkt manuscripten en documenten. Ik heb een techniek ontwikkeld om eenvoudig lokale reparaties uit voeren op deze manuscripten waarbij de restaurator controle heeft over de hoeveelheid lijm en water. Ik heb hierover in vaktijdschriften gepubliceerd. Als je er meer over wilt lezen kijk dan hier.

Inktvraat is een berucht probleem in de papierrestauratie. IJzergallusinkt veroorzaakt inktvraat. De inkt ‘vreet’ letterlijk in het papier, dat daardoor in de loop der tijd uit elkaar valt. Dit komt door de aanwezigheid van twee schadelijk stoffen in ijzergallusinkt: ijzer(II)ionen en zuren. Deze stoffen kunnen onder invloed van vocht gaan migreren uit de inkt in het omliggende papier, waardoor het gebied van de inktvraat aanzienlijk vergroot.

Al sinds duizend jaar, en tot ver in de twintigste eeuw, werd ijzergallusinkt veel gebruikt om te schrijven. IJzergallusinkt werd gebruikt voor alledaagse correspondentie en overheidsdocumenten, maar ook voor schetsen en tekeningen (bijvoorbeeld de schetsen van Rembrandt en Guercino). De inkt was waarschijnlijk zo populair omdat het gemakkelijk was om grote hoeveelheden inkt te produceren (vooral in vergelijking met andere inkten) en omdat de inkt goed uit de pen vloeide. Daarbij komt dat, in tegenstelling tot koolstof(roet)inkt, die op het papier ligt en weer gemakkelijk is uit te vegen, ijzergallusinkt in het papier ‘bijt’. Daardoor is het moeilijk om fraude te plegen met de documenten, wat de inkt zeer geschikt maakte voor officiële documenten.

Als je meer wilt lezen over de methode die ik presenteer in workshops voor restauratoren, kijk dan op mijn website: www.practice-in-conservation.com

Gebieden met inktvraat zijn bros, waardoor er tijdens het hanteren scheuren kunnen ontstaan. Scheuren worden in de papierrestauratie met Japans papier en lijmen op water- of ethanolbasis geplakt. Het is het oplosmiddel van de lijm die voor de migratie van de schadelijke producten zorgen. Hier is dus sprake van een belangrijk dilemma voor papierrestauratoren: lijmen is noodzakelijk, anders kunnen de scheuren niet worden geplakt of verstevigd. Tegelijkertijd bestaat de mogelijkheid dat de lijm de situatie verergert.